กรรณิการ์

” กรรณิการ์ ก้านสีแสด คิดผ้าแสดติดขลิบนาง
เห็นเนื้อเรื่อโรงราง ห่มสองบ่าว่าโนเน
ผ้าสีมีขลิบเนื้อ บางดี
ก้าน กรรณการ์ สี แสดเถ้า
โนเนนาดน้องสี ลาเลิศ
เมียมิ่งเรียมดูเจ้า ห่อนได้วางตา”

(กาพย์ห่อโคลง นิราศธารโศก พระราชนิพนธ์ เจ้าฟ้าธรรมธิเบศร์)

การขยายพันธุ์ : โดยการเพาะเมล็ด กิ่งตอน หรือปักชำ

สรรพคุณ : ต้น ราก ใบและดอก ต้มกินแก้ปวดศรีษะ ใบใช้บำรุงน้ำดี รากบำรุงธาตุ บำรุงกำลัง แก้ผมหงอก ต้น กับรากนำมาฝนฝาละมีกินแก้ไอ ก้านดอกสีแสด สามารถคั้นน้ำนำมาทำสีย้อมผ้าธรรมชาติหรือใช้เป็นสี ทำขนม

ลักษณะ : เป็นไม้ยืนต้นขนาดกลาง สูงประมาณ 10-15 เมตร ลำต้นและกิ่งก้านเป็นเหลี่ยม โดยเฉพาะกิ่ง แขนง หรือกิ่งอ่อน ลำต้นมีรอยคาดรอบลำต้นเป็นช่วง ๆ ลำต้นเป็นสีขาว ใบเป็นใบเดี่ยวออกเป็นคู่ๆ ใบหนาสีเขียว เนื้อใบสากเพราะมีขนละเอียดปกคลุมอยู่ตามใบ รูปมนรี โคนใบโตกว่าปลายใบ ปลายใบแหลม ขอบใบเรียบ ขนาดยาวประมาณ 2 – 3 นิ้ว ดอกออกเป็นช่อเล็ก ๆ ตามยอดและก้านใบ ในดอกช่อหนึ่งๆ มีก้านแขนงช่อดอกย่อย ๆ ตั้งแต่ 5 – 8 ดอก ดอกคล้ายดอกพุดชาดสีขาว มี 6 กลีบ เมื่อบานเต็มที่ กลีบดอกจะบิดเล็กน้อย วงในดอกมีสีแดง หรือสีชาด ก้านดอกยาวสีแดง เกสรจะเป็นเส้นละเอียดใน หลอด ดอก บานในตอนกลางคืน กลิ่นหอมแรง และจะออกดอกตลอดปี